Dagtour Ieper - Ypres Saillant

Al geruime tijd wilde ik Ieper bezoeken, een Belgische plaats die voor altijd verbonden zal zijn met de zinloze verspilling van duizenden mensenlevens tijden de Eerste Wereldoorlog.

Gedurende de Eerste Wereldoorlog hebben de geallieerden en de Duitsers het gebied rond Ieper (de Ieperboog) verandert in een slagveld waarbij vele mensenlevens werden opgeofferd op zoek naar een doorbraak om de oorlog snel te beëindigen. Het door artillerievuur verwoeste landschap had meer weg van een maanlandschap en werd tijdens de Derde slag om Ieper ook wel de grote plas koffie genoemd vanwege de vele modderkraters. Het landschap bood dermate veel verdrinkingsgevaar en ander ongemak (wegzakkende kanonnen) dat iedere snelle opmars onmogelijk was (al dachten de geallieerde generaals hier anders over).

'Maanlandschap' rond Ieper

Stiekem hoopte ik dat de tijd in Ieper een beetje stil was blijven staan en dat we het zouden aantreffen zoals het destijds was achter gelaten. De bevolking van Ieper heeft echter de stad na de oorlog weer gerestaureerd, maar toch vind je in het landschap nog voldoende bewijs van de enorme strijd die hier heeft plaats gevonden.

Flanders Fields - Museum

We startten onze tocht in het centrum van Ieper, met een bezoek aan het Flanders Fields Museum in de Lakenhallen.

Lakenhallen toen en nu

Wat me op viel aan dit museum is dat men te veel indrukken van de Oorlog wil geven, op een zo klein mogelijke ruimte probeert men zoveel mogelijk verhalen te vertellen wat ten koste gaat van de grote lijnen. Positief vond ik de interactieve gedeeltes waarbij men bij binnenkomst van het museum een kaartje krijgt met daarop een naam. Bij verschillende zuilen in het museum kun je het verhaal van dit personage door de oorlog heen volgen door het kaartje in de informatiezuil te steken.

Flanders Fields Autoroute

Bij het uitgaan van het museum hebben we een autokaart 'In Flanders Fields- route' gekocht. Deze route van ongeveer 80 kilometer brengt je naar de bekendste bezienswaardigheden die de oorlog rond Ieper hebben achtergelaten in landschap. De route is absoluut een aanrader, want door de vele begraafplaatsen en musea in Ieper kun je wel een gids gebruiken. Toen wij overigens de route reden kwamen we telkens dezelfde betaalde tours tegen, dus ben je in Ieper en beschik je over een auto? dan kun je voor 3 euro je eigen gids aanschaffen!

Essex Farm Cemetary - In Flanders Fields

Onze eerste stop was bij Essex Farm Cemetery, een Britse begraafplaats zoals zovele rondom Ieper. Wat deze begraafplaats bijzonder maakt is dat hier het beroemde gedicht 'In Flanders Fields' is geschreven door Canadese arts John McRae. De huidige begraafplaats diende vroeger als veldhospitaal in de frontlinie. In het brons treft men het gedicht aan op een gerestaureerde dug out.

Essex Farm Cemetery

Het gedicht is inmiddels publiek erfgoed geworden en heeft de klaproos (poppies) tot het bekendste symbool van de strijd in Ieper gemaakt.

In Flanders Fields In Flanders fields the poppies blow Between the crosses, row on row, That mark our place; and in the sky The larks, still bravely singing, fly Scarce heard amid the guns below. We are the Dead. Short days ago We lived, felt dawn, saw sunset glow, Loved, and were loved, and now we lie In Flanders fields. Take up our quarrel with the foe: To you from failing hands we throw The torch; be yours to hold it high. If ye break faith with us who die We shall not sleep, though poppies grow In Flanders fields.

In Vlaanderens velden “In Vlaanderens velden bloeien de klaprozen Tussen de kruisen, rij aan rij die onze plek aangeven; en in de lucht vliegen leeuweriken, nog steeds dapper zingend ook al hoor je ze nauwelijks te midden van het kanongebulder aan de grond. Wij zijn de doden. Enkele dagen geleden leefden we nog, voelden de dauw, zagen de zon ondergaan beminden en werden bemind en nu liggen we in Vlaanderens velden Neem ons gevecht met de vijand weer op: Tot u gooien wij, met falende hand de toorts; aan u om haar hoog te houden Als gij breekt met ons die sterven zullen wij niet slapen, ook al bloeien de klaprozen in Vlaanderens velden.”

Duitse Militaire Begraafplaats Langemark

Hierna stond een bezoek aan het Duits militair kerkhof in Langemark op de planning. Wat meteen opvalt is dat dit kerkhof veel soberder is dan de Britse begraafplaatsen. De reden hiervoor zou kunnen zijn dat er in Duitsland na het verlies weinig middelen voorhanden waren om deze begraafplaatsen op te knappen en iedere soldaat de steen te geven die hij verdient.

In de ingangspoort treft men in de 2 ruimtes duizenden namen van Duitse soldaten die vermist zijn verklaard in de Eerste Wereldoorlog. Deze namen zijn in de houten wanden gekerfd, alsmede een kaart van België met daarop alle Duitse militaire begraafplaatsen.

Duitse militaire begraafplaats Langemark (entree is de poort achterin)

Vluchtig heb ik de gedenktekens (kruisjes, kransen e.d.) bekeken die op deze begraafplaats aanwezig waren. Bij het lezen van zinsnedes als 'ook jullie waren slachtoffers' en 'we eren jullie zoals we alle soldaten eren' bekroop me het gevoel dat mensen het nodig vonden om de reden van hun bezoek mee te geven, omdat ergens diep achterin het geheugen de Duitsers nog steeds als vijand worden gezien. Niet geheel onbegrijpelijk, maar hopelijk dat we in de toekomst ook deze jongens kunnen herdenken zonder nare bijsmaak.

Monument St. Juliaan - Brooding Soldier

Ons volgende bezoek was aan een Canadees gedenkteken genaamd 'St. Juliaan' . Deze stenen pilaar vertegenwoordigd een Canadese soldaat die rust op zijn geweer.

Britse militaire begraafplaats Tyne Cot

Hierna brachten we een bezoek aan 'Tyne Cot-cemetary'. Qua aantal graven de grootste Britse militaire begraafplaats. Je waant je even in Engeland zelf vanwege de vele Britse schoolkinderen en toeristen die deze begraafplaats natuurlijk gezien moeten hebben.

Het is hoe dan ook een indrukwekkend fenomeen, deze vele honderden graven, keurig rij aan rij. Iedere gesneuvelde soldaat voorzien van een eigen gedenkteken met daarop de naam en teken van het regiment waarvoor hij diende, alsmede de naam, de leeftijd en een religieus symbool. Voor deze graven is ruimte aangelegd voor bloemen en hier tref je dan ook veel 'poppies' aan.

Museum Passchendaele 1917

Vlak bij Tyne Cot ligt Passendale, het verste punt dat de geallieerden hebben weten te veroveren op de Duitsers tijdens de derde slag om Ieper in 1917. Hier tref je in een gerestaureerd kasteel het Museum Passchendaele 1917 aan, een absolute aanrader.

Door de smalle gangen van het kasteel vertelt het museum je het verhaal van de oorlog rondom Ieper. Van het begin tot het einde. Ook kun je ervaren hoe de diverse gifgassen (voor het eerst ingezet rondom Ieper tijdens de Eerste Wereldoorlog) ruiken. Zo kun er zelf achter komen waaraan mosterdgas zijn naam ontleend.

Museum Passchendaele 1917

Frans militair kerkhof St. Charles de Potyze

Ook de Franse militaire begraafplaats maakt een veel soberdere indruk dan de Engelse, desalniettemin toch een indrukwekkende plaats. De Fransen gebruik geen gedenkstenen maar kruizen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog vochten er ook veel moslim soldaten uit Franse koloniën uit Noord Afrika mee aan de zijde van de geallieerden. De graven van deze soldaten worden uiteraard niet gemarkeerd met een Christelijk kruis.

De graven van Christelijke en Islamitische soldaten

Hill 62 en Hooge Crater Museum

Verder op onze tocht hebben we aantal prive musea bezocht zoals Hill 62 met toegang tot de loopgraven en het Hooge Crater Museum. Beiden waren eigenlijk niet de moeite waard. Ze boden namelijk geen aanvulling op de officiële musea die we eerder op de dag bezocht hadden.

Menenpoort - The Last Post

We haasten ons na onze route terug naar Ieper waar ieder avond om 20:00 'The Last Post' wordt gespeeld in de Menenpoort. Door deze poort vertrokken de geallieerde troepen naar het front, en voor de meeste dus ook naar de dood. Na de oorlog heeft men in deze poort de namen van duizenden vermiste soldaten aangebracht.



Als eerbetoon wordt hier iedere avond sinds 1927 'The Last Post' gespeeld. Een erg indrukwekkend schouwspel wat vooraf werd gegaan door een triest klassiek stuk gespeeld door een lokale harmonie.

De hoogtepunten van Ieper zijn in een dag prima te bezichtigen, als je een educatieve dag wilt hebben en het niet erg vind om een stukje te rijden dan is Ieper echt een aanrader. Buiten de historie bevat Ieper ook een gezellig klein centrum met een indrukwekkend mooi plein.